1- کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 2- گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ، maziyarmollaea@yahoo.com
چکیده: (1577 مشاهده)
مقدمه: تصادفات رانندگی منجر به فوت یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر زودرس در ایران است. این پژوهش با هدف تحلیل عوامل انسانی، محیطی و زمانی مرتبط با شدت تصادفات مرگبار در معابر درون‌شهری استان اصفهان انجام شد. روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی ۱۰۲۳ تصادف منجر به فوت ثبت‌شده توسط پلیس راه استان اصفهان (جامعه هدف) در بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ انجام شد. نمونه‌گیری به‌صورت سرشماری (تمام موارد ثبت‌شده) بود. معیار ورود شامل تصادفات منجر به فوت در راه‌های درون‌شهری و معیار خروج شامل تصادفات برون‌شهری، منجر به جرح، یا خسارتی بود. داده‌ها از فرم‌های استاندارد پلیس راه (ابزار جمع‌آوری) استخراج و در نرم‌افزار SPSS نسخه۲۷ وارد شدند. شدت تصادفات به دو دسته فوتی شدید (فوت فوری یا چندگانه) و متوسط (فوت غیرفوری یا تکی) تقسیم شد. تحلیل‌ها با استفاده از آزمون کای‌اسکوئر و رگرسیون لجستیک چندمتغیره (به روش گام‌به‌گام) در سطح معناداری ۰.۰۵ انجام شد. یافته‌ها: در بررسی علل تامه مؤثر در بروز تصادف منجر به فوت، "عدم توجه به جلو" با ۳۸۸ مورد (۳۷.۹ درصد)، "تخطی از سرعت مجاز" با ۲۱۹ مورد (۲۱.۴ درصد) و "عدم رعایت نکات ایمنی" با ۱۷۵ مورد (۱۷.۱ درصد) به ترتیب بیشترین سهم را به خود اختصاص دادند. نتایج آزمون کای‌اسکوئر نشان‌دهنده وجود ارتباط آماری معنادار میان شدت تصادف و متغیرهای سال وقوع، روز هفته، ساعت شبانه‌روز، سن، جنس، وضعیت روشنایی محیط، نوع وسیله نقلیه غیرمقصر و علت تامه حادثه بود (۰.۰۵>P). نتیجه‌گیری: شدت تصادفات مرگبار شهری در استان اصفهان عمدتاً تحت تأثیر ترکیبی از عوامل انسانی (به‌ویژه حواس‌پرتی راننده و آسیب‌پذیری جنسیتی)، محیطی (تاریکی شب) و زمانی (پیک ترافیکی پنج‌شنبه) قرار دارد. برنامه‌های پیشگیری باید به‌طور همزمان بر کاهش حواس‌پرتی، تقویت روشنایی و نظارت شبانه، و اجرای اقدامات ایمنی ویژه در روزهای پایان هفته متمرکز شوند
