عدالت توافقی یا قراردادی، نظریهای نوین در علوم جنائی و یکی از رویکردهای جدید سیاست جنایی است، که عقیده به تعامل قاضی (و سایرکارگزاران عدالت کیفری) با متهم در فرایند رسیدگی به جرم دارد، بر اساس این نظریه، گفتگو و توافق با متهم در رسیدگی به اتهام، تعیین مجازات و اجرای حکم یکی از راههای مؤثر کشف جرم و پیشگیری از آن، اصلاح مجرم، و جبران خسارت زیاندیده است که در تمامی حوزههای علوم جنایی از جمله دانش جرم یابی و پزشکی قانونی کاربرد دارد. در این مقاله ابتدا مفهوم و اهداف عدالت توافقی بیان می شود، سپس ضمن تعریف سیاست جنایی و اقسام و ویژگیهای آن، کارکرد عدالت توافقی در این حوزه و چگونگی تاثیر قرارداد با متهمین و محکومین در پیشگیری از جرم و مبارزه با آن به ویژه در حوزه حقوق جزا با بیان مصادیق قانونی آن، بررسی میشود. شایان ذکر است که هدف از عدالت توافقی نرمش کیفری نسبت به جنایتکاران و مدارای با مجرمین خطرناک و حرفهای نیست، بلکه این نظریه در جستجوی راه های جدید برای کشف جرم و اصلاح بزه کار با استفاده از حداکثر ظرفیت اجتماعی است. بنابراین اجرای آن با ملاحظاتی همراه است که نیازمند طراحی مدل اجرایی و پیشبینی ساز و کارهای لازم میباشد.
