fa بررسی اپیدمیولوژیک مسمومیت یافت شده در نمونه‌های اجساد ارجاع داده شده ‌به پزشکی قانونی در استان ‌اصفهان در سال‌های 1396 تا 1402 اپيدميولوژی قانونی Forensic Epidemiology مقاله کوتاه Short Communication <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه: </span></b><span lang="AR-SA">مسمومیت از مهم‌ترین علل مرگ‌های غیرطبیعی در ایران است و شناخت الگوی اپیدمیولوژیک آن نقش کلیدی در پیشگیری و برنامه‌ریزی سلامت عمومی دارد. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت اپیدمیولوژیک مرگ‌های ناشی از مسمومیت و نوع مواد شیمیایی، دارویی و مخدر در اجساد ارجاع‌شده به سازمان پزشکی قانونی استان اصفهان طی سال‌های </span><span lang="FA">۱۳۹۶</span><span lang="AR-SA"> تا </span><span lang="FA">۱۴۰۲</span><span lang="AR-SA"> انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش‌ بررسی: </span></b><span lang="AR-SA">مطالعه به‌صورت مقطعی و بر پایه اطلاعات ثبتی کلیه اجساد ارجاع‌شده با تشخیص نهایی مرگ ناشی از مسمومیت در بازه هفت‌ساله انجام شد. متغیرهای جمعیت‌شناختی، نوع ماده سمی، سال و محل وقوع، و شغل متوفی با استفاده از چک‌لیست استخراج و با استفاده از آمار توصیفی در نرم‌افزار </span><span dir="LTR">SPSS</span> <span lang="AR-SA">تحلیل شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">در مجموع، </span><span lang="FA">۳۶۴۰</span><span lang="AR-SA"> مورد مرگ ناشی از مسمومیت ثبت شد. مردان ۸۱.۴&nbsp;</span><span lang="FA">درصد</span><span lang="AR-SA"> موارد را تشکیل دادند. شایع‌ترین عامل مرگ مواد مخدر (۵۹.۴</span><span lang="FA">&nbsp;درصد) </span><span lang="AR-SA">بود و پس از آن منوکسیدکربن (۱۱.۵</span><span lang="FA">&nbsp;درصد)</span><span lang="AR-SA">، الکل (</span><span lang="FA">۵ درصد) </span><span lang="AR-SA">و داروهای نسخه‌ای قرار داشتند. بیشترین فراوانی در گروه سنی </span><span lang="FA">۳۱</span><span lang="FA">&ndash;</span><span lang="FA">۴۰</span><span lang="AR-SA"> سال، در سال </span><span lang="FA">۱۴۰۲</span><span lang="AR-SA">، و در مشاغل آزاد و خانه‌داران مشاهده شد. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری: </span></b><span lang="AR-SA">تغییر الگوهای مواد مصرفی و افزایش روند سالانه مرگ‌ ناشی از مسمومیت، لزوم اقدامات پیشگیرانه جامع در زمینه محدودسازی دسترسی به مواد سمی، پایش بازار دارو و مواد مخدر، و ارتقای سلامت روان جامعه را برجسته می‌سازد.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><b>Introduction:</b> Poisoning remains one of the leading causes of unnatural deaths in Iran. Understanding its epidemiological patterns is crucial for effective prevention and public health planning. This study aimed to investigate the epidemiological characteristics of poisoning-related fatalities and identify the types of chemicals, pharmaceuticals, and narcotics detected in bodies referred to the Forensic Medicine Organization of Isfahan Province, Iran, from 2017 to 2023.<br> <b>Methods:</b> A cross-sectional study was conducted using registered data of all poisoning-related deaths referred to the Isfahan Forensic Medicine Center over seven years (March 2017-March 2023). Demographic variables, type of toxic substance, year and location of incident, and occupation of the deceased were extracted using a standardized checklist. Data were analyzed using descriptive statistics in SPSS version 23.<br> <b>Results:</b> A total of 3,640 poisoning-related deaths were recorded, of which 81.4% were male. Narcotics were the most common cause of fatal poisoning (59.4%), followed by carbon monoxide (11.5%), alcohol (5.0%), and prescription/over-the-counter medications. The highest incidence was observed in the 31-40-year age group, with a peak in 2022-2023. Self-employed individuals and homemakers were the most affected occupational groups. A significant increasing trend in poisoning deaths was noted over the study period, particularly involving narcotics and non-narcotic pharmaceuticals in recent years.<br> <b>Conclusion:</b> The shifting patterns of toxic substances involved in fatal poisonings, along with the rising annual trend, underscore the urgent need for comprehensive preventive strategies. These should include restricting access to highly toxic substances, strengthening pharmaceutical and illicit drug market surveillance, and enhancing community mental health services, especially for high-risk groups.</span></span></span></span></div> مسمومیت, مصرف بیش از حد, مواد مخدر, خودکشی, آفت‌کش‌ها, کالبدشکافی Poisoning, Overdose, Narcotics, Suicide, Pesticides, Autopsy 132 138 http://sjfm.ir/browse.php?a_code=A-10-2128-6&slc_lang=fa&sid=1 Mahboubeh Hojati محبوبه حجتی m.hojati12345@gmail.com 1100319475328460011079 1100319475328460011079 Yes Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Seyed Kamal Fotouhi سیدکمال فتوحی Fotouhi890@yahoo.com 1100319475328460011080 1100319475328460011080 No Legal Medicine Research Center, Iranian Legal Medicine Organization, Tehran, Iran مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، سازمان پزشکی قانونی کشور، تهران، ایران Fatemeh Rostamabadi فاطمه رستم‌آبادی f.rostanabadi@gmail.com 1100319475328460011081 0009-0006-8515-0017 No Legal Medicine Research Center, Iranian Legal Medicine Organization, Tehran, Iran مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، سازمان پزشکی قانونی کشور، تهران، ایران