fa اپیدمیولوژی ضایعات و کشته‌شدگان ناشی از مین و مواد انفجاری به جای مانده از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران طی سال‌های 1386- 1375 در پنج استان مرزی کشورجمهوری اسلامی ایران مقاله پژوهشی Research Article زمینه و هدف: در مقطع زمانی سال های 1367- 1359 بر اثر جنگ، بخش وسیعی از مناطق مسکونی، کشاورزی، صنعتی و مراتع در پنج استان، خوزستان، کردستان، کرمانشاه، ایلام و آذربایجان غربی (هم مرز با کشور عراق) آلوده به مین و مواد منفجره گردید و به دلایل عدیده ای از جمله آلودگی وسیع بدون طراحی و وجود نقشه میدان مین، پدیده های جوی و گستردگی منطقه آلوده، پاکسازی مناطق جنگی فوق با مشکلات جدی مواجه شد و همین امر باعث شده است که ساکنین مناطق فوق همواره در خطر بوده و هر از گاهی شاهد حوادث دلخراش در این خصوص باشند. روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی و براساس اطلاعات به دست آمده از پرونده های مربوط به 677 فوت در اثر انفجار ناشی از مین و مواد انفجاری به جای مانده از جنگ تحمیلی طی سال های 1386 – 1375 موجود در ادارات پزشکی قانونی پنج استان مرزی کشور (خوزستان، ایلام، کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی) جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. در این مطالعه متغیرهایی چون جنسیت، شغل، سابقه اقدام بیمارستانی قبل از فوت، محل آسیب سطحی و عمقی، علت فوت و عامل ایجاد ضایعات، بررسی شده است. یافته ها: تعداد متوفیات ناشی از عوامل انفجاری به جای مانده از جنگ تحمیلی طی سال های 1386-1375در پنج استان مرزی کشور 677 نفر بود که از این تعداد 648 نفر (7/95%) مذکر و 29 نفر (3/4%) مؤنث بودند. فوت به دنبال انفجار مین در میان سایر عوامل انفجاری منجر به فوت، بیشترین (7/74%) و گلوله های جنگی (8/5%) کمترین تعداد را به خود اختصاص دادند. از میان کشته شدگان فوق 2/36% نظامی و 6/18% دامدار و 7/12% کشاورز و بقیه کشته شدگان دارای شغل های دیگر (از قبیل آزاد، کارمند، دانش آموز، خانه دار، بیکار و ...) بودند. استان ایلام با فراوانی 1/34% بالاترین و استان کردستان با فراوانی 4% کمترین آمار را داشتند. نتیجه گیری: مین بالاترین مسبب مرگ در مناطق جنگی می باشد و استان ایلام بالاترین میزان مرگ را داشته است. اطلاع رسانی مناسب به افراد در معرض خطر بر اساس مطالعه فعلی ضروری بنظر می رسد. Background & Aim: Landmines and unexploded ordnance (UXO) contamination are a legacy of the 1980-1988 imposed war. Stretching from lands near the Persian Gulf to the Turkish border about 600 kilometers north. Those explosives were laid particularly in large areas of 5 border provinces in western and south-western regions including Khuzestan, Kurdistan, Kermanshah, Ilam and Western Azerbaijan. A wide variety of ground types were affected, including residential, agricultural and industrial range. Decontamination process has encountered difficulties through the widespread area of contamination, unavailability of landmine arrangement maps, and climate phenomena. Materials & Methods: This is a descriptive study. We obtained data of death (677 cases) due to landmine and unexploded ordnance in 5 border provinces from April 1996 through March 2007 from Legal Medicine Organization records. Findings: In aboved provinces, 677 fatalities including 648 male (95.7%) and 29 female (4.3%) were reported Death due to landmine was the most among the explosive elements (74.7%) and explosive bullets were (5.8%). Highest death incidence was seen in military personnel, shepherds, and farmers with 36.2%, 18.6%, and 12.7% respectively. Others were clerk, student, housewife, unemployed and... Ilam and Kurdistan provinces host the highest (34.1%) and lowest (4%) of fatalities in record respectively. Conclusion: landmines explosions caused the highest fatality rate in war affected areas and Ilam provinces had the highest death rate. UXO is an important public health problem and appropriate education in affected areas is essentially required. فوت‌شدگان، مواد منفجره، مین، گلوله‌های جنگی Fatalities, Explosives, Landmine, Explosives Bullets 182 188 http://sjfm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-132&slc_lang=fa&sid=1 احمد قربانی Ghorbani-a@ajums.ac.ir 11003194753284600853 11003194753284600853 Yes محمد حسن عابدی 11003194753284600884 11003194753284600884 No عبدالرزاق برزگر 11003194753284600885 11003194753284600885 No فریبرز طارمیان 11003194753284600886 11003194753284600886 No