fa بررسی جایگاه فقهی - حقوقی رضایت و برائت بیمار و آثار مترتب بر آن ها حقوق پزشکی Medical Law سرمقاله Editorial <p dir="RTL">اقدامات درمانی که به وسیله کادر درمانی صورت می&shy;گیرد، در واقع نوعی تصرف در نفس دیگری است که جواز مشروعیت این نحو از مداخله متوقف بر شرایطی است که قانون&shy;گذار در مواد مختلف قانونی از جمله 158، 495 ق.م.ا آن&shy;ها را بیان نموده است. باتوجه به سابقه فقهی و قانونی این مواد، رضایت بیمار منحصراً در مشروعیت &laquo;فعل پزشک&raquo; یعنی &laquo;معالجه&raquo; موثر بوده و به صدمات اتفاقی حاصل از درمان مربوط نمی&shy; گردد و در همین راستا برای سلب مسولیت از پزشک برائت گرفته می&shy; شود. در بین فقهای امامیه درخصوص اخذ رضایت بیمار جزء در موارد ضروری، همگی معتقد به اخذ رضایت از بیمار یا ولی وی برای معالجه هستند، اما در باب اخذ برائت موضوع اختلافی بوده و مشهور فقها قائل به اخذ برائت از بیمار برای سلب مسئولیت پزشک در قبال ایراد صدمات وارده به بیمار در نتیجه طبابت می&shy; باشند. این درحالی است که قانون مجازات اسلامی 1392 نه تنها متذکر اقسام مختلف رضایت (صریح، ضمنی، آگاهانه) و ضمانت اجرای عدم اخذ هرکدام از آن&shy;ها نشده، بلکه با تغییر مبانی، اخذ برائت از بیمار را امری بیهوده و منوط به عدم تقصیر پزشک دانسته است. در این مقاله ضمن بررسی اقسام مختلف رضایت، برائت و ضمانت اجرای عدم اخذ آن&shy;ها، بار اثبات دعوی، زمان اخذ رضایت و برائت و ... از منظر فقهی و حقوقی بحث می&shy;گردد.</p> <p><em>Medical measures performed by the medical staff, are in fact a kind of intervention, subject to legal provisions mentioned in various laws (e.g. Articles 158 and 495 of the Iranian Civil Law).</em></p> <p><em>Given the legal and jurisprudential backgraound of these articles, patient&#39;s consent relates only to legitimacy of the &quot;physician&#39;s deed&quot; (i.e.treatment) and not to its consequences (either incidental or intentional), and that is the reason for having the patient to sign a disclaimer (to relieve the physician from legal liabilities). All shia&#39;a Faqihs (jurisprudence experts) believe in the necessity of obtaining patient&#39;s consent, except in cases of emergency, for initiating treatment, while there is disagreement regarding the issue of disclaimer, and a majority of Faqihs recommend obtaining disclaimer from the patient in case treatment-induced harms occur.</em></p> <p><em>However, the Islamic Penal Code of 2013, does not mention various kinds of consent (i.e.explicit, implicit, informed) and sanctions of not obtaining it, and considers it, by altering the bases, a vain deed, since it depends on non-guiltiness of the physician. The present article discusses various kinds of consent, disclaimer and sanctions of not obtaining it, load of proof, timing of obtaining consent, from legal as well as jurisprudential viewpoints.</em></p> پزشک, بیمار, رضایت, برائت, ضمان Patient, Physician, Consent, Disclaimer, Responsibility 173 182 http://sjfm.ir/browse.php?a_code=A-10-123-36&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Joudaki بهزاد جودکی 110031947532846003394 110031947532846003394 No Keyvan Ghani کیوان غنی keyvan.ghani@gmail.com 110031947532846003395 110031947532846003395 Yes Mohammad Amraei محمد امرایی 110031947532846003396 110031947532846003396 No