fa بررسی کمّی متانول و اتانول در نوشیدنی‌های تخمیری غیرالکلی و عرقیات گیاهی؛ جنبه‌های سم‌شناسی تجزیه‌ای مقاله پژوهشی Research Article <p><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;"><strong>زمینه و هدف:</strong> امروزه نوشیدنی‌های تخمیری غیرالکلی (ماءالشعیر) و عرقیات گیاهی به‌صورت گسترده در ایران استفاده می‌شود؛ بنابراین بی&shy;&shy;خطری آن&shy;ها از اهمیت خاصی برخوردار است. گزارش‌های متعددی مبنی بر وجود متانول و اتانول در نوشیدنی‌ها وجود دارد. در این زمینه و برای پاسخ‌دهی به پرسش‌های طرح‌شده از سوی مقامات قضایی مبنی بر تعیین کمّی میزان الکل در این فرآورده‌ها، مطالعۀ حاضر طراحی شد. هدف از انجام مطالعه، تعیین غلظت متانول و اتانول در برندهای ماءالشعیر و عرقیات گیاهی موجود در بازار ایران است.<br> <strong>روش بررسی:</strong> پنج برند از انواع ماءالشعیر و پنج برند از عرقیات گیاهی انتخاب شدند. از هر برند ۱۰ نمونه (درمجموع ۱۰۰ نمونه) به‌صورت تصادفی خریداری شد. غلظت متانول و اتانول در تمامی نمونه‌ها به روش <span dir="LTR">Headspace GC</span> (کروماتوگرافی گازی مجهز به <span dir="LTR">Headspace</span>) و با استفاده از شناساگر یونش شعله <span dir="LTR">(Flame ionization detector)</span> آنالیز شدند. <span style="background:yellow;"><span style="background-color:#FFFFFF;">استونیتریل</span></span><span style="background-color:#FFFFFF;"> </span>به‌عنوان استاندارد داخلی استفاده شد. نتایج با نرم‌افزار <span dir="LTR">SPSS</span> تجزیه‌وتحلیل آماری شدند.<br> <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج حاصل از تحقیق حاضر نشان داد غلظت متانول و اتانول در تمامی برندهای ماءالشعیر و عرقیات گیاهی، پایین&shy;تر از حد سمی بود. میانگین غلظت اتانول با میزان ۰/۵۹%&nbsp;</span></span><span style="font-size: 12px;"><span style="font-family:iransans;">حجمی/ حجمی در ده نمونه از یک برند ماءالشعیر نسبت به دیگر برندها به‌صورت معناداری بالاتر بود(۰/۰۵>p). در ده نمونه از یک برند عرقیات گیاهی، میانگین غلظت متانول با میزان ۰/۰۳% حجمی/حجمی به‌صورت معناداری بالاتر از دیگر برندها بود</span></span><span style="font-family: iransans; font-size: 12px;">(۰/۰۵>p)</span><span style="font-size: 12px;"><span style="font-family:iransans;">. غلظت اتانول در کلیۀ برندهای ماءالشعیر در محدودۀ ۲/۲-۰% حجمی/ حجمی گزارش شد. در عرقیات گیاهی، غلظت متانول و اتانول به ترتیب در محدودۀ ۰/۰۳-۰% حجمی/ حجمی و ۰/۰۹-۰% حجمی/ حجمی به دست آمد.</span></span></p> <p><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:iransans;"><strong>بحث و نتیجه‌گیری:</strong> غلظت متانول و اتانول در برندهای ماءالشعیر و عرقیات گیاهی در مقادیر غیر سمی بود. با توجه به اینکه وجود الکل‌ها در مقادیر بیش‌ازحد مجاز در محصولات غذایی تهدیدکنندۀ سلامت مصرف‌کنندگان است، کنترل کیفی دوره‌ای محصولات گیاهی و ماءالشعیرهای غیرالکلی، برای حفظ سلامتی جامعه لازم و ضروری است.</span></span><br> &nbsp;</p> <strong>Background: </strong>Non-alcoholic fermented beverages and herbal distillates are among the popular beverages in Iran. Therefore their safety is of great issue. Many reports indicate that these beverages are contaminated with ethanol and methanol. There are always questions about alcoholic content of beverages from jurisdiction authorities. The aim of the present study was to analyze some brands of herbal distillates and non-alcoholic fermented beverages available in Iran market to determine ethanol and methanol concentrations.<br> <strong>Methods: </strong>A total of five brands of non-alcoholic beverages and five brands of herbal distillates were selected. Ten samples from each brand (totally 100 samples) were randomly bought from market. Ethanol and methanol concentrations were determined using headspace gas chromatography equipped with flame ionization detector. Acetonitrile was applied as internal standard. Data were analyzed by SPSS software.<br> <strong>Findings: </strong>Results of the present study showed that none of the herbal distillates or non-alcoholic beverages contained ethanol and methanol more than maximum allowable limits. However mean ethanol concentration (with ethanol content of 0.59% volume/volume=v/v) was significantly higher in ten samples of one brand of fermented non-alcoholic beverages in comparison to other brands (p<0.05). Mean methanol level was detected in ten samples of one brand of herbal distillates significantly higher than other brands as much as 0.03% v/v (p<0.05). Ethanol concentration in non-alcoholic beverages was in the range of 0-2.2% v/v. In herbal distillates, methanol and ethanol concentrations were in the ranges of 0-0.03% and 0-0.09% v/v respectively.&nbsp;<br> <strong>Conclusion: </strong>Ethanol and methanol concentrations were non-toxic in non-alcoholic fermented beverages and herbal distillates. Presence of ethanol and methanol in food stuff above accepted limit has life-threatening consequences so the quality control of herbal products and non-alcoholic beverages is needed for safety and it should be conducted periodically for public health guarantee.&nbsp; عرقیات گیاهی, نوشیدنی‌های غیرالکلی, متانول, اتانول, کروماتوگرافی گازی مجهز به Headspace, سم‌شناسی تجزیه‌ای Herbal Distillates, Non-alcoholic Beverages, Ethanol, Methanol, Head-space Gas Chromatography, Analytical Toxicology 225 232 http://sjfm.ir/browse.php?a_code=A-10-204-4&slc_lang=fa&sid=1 Afrooz Ahmadi افروز احمدی 110031947532846004234 110031947532846004234 No MAc in Toxicology, Department of Toxicology & Pharmacology, Faculty of Pharmacy, Pharmaceutical Sciences Branch, Islamic Azad University (IAUPS), Tehran, Iran کارشناسی ارشد سم‌شناسی، گروه سم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران، تهران، ایران Maryam Akhghari مریم اخگری 110031947532846004235 110031947532846004235 No Associate Professor, Legal Medicine Research Center, Legal Medicine Organization, Tehran, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات سازمان پزشکی قانونی، گروه سم‌شناسی، سازمان پزشکی قانونی کشور، تهران، ایران Saeed Gholamzadeh سعید غلامزاده 110031947532846004236 110031947532846004236 No MD, Legal Medicine Research Center, Legal Medicine Organization, Tehran, Iran پزشک قانونی، مرکز تحقیقات سازمان پزشکی قانونی، پزشک قانونی، تهران، ایران Mohammad Zarenezhad محمد زارع‌نژاد zarenezhad@hotmail.com 110031947532846004237 110031947532846004237 Yes MD, PhD in Research, Legal Medicine Organization, Tehran, Iran پزشک قانونی، دکترای تخصصی پژوهش، مرکز تحقیقات سازمان پزشکی قانونی، تهران، ایران